Τέλος μπλογκ

Το μπλογκ «Κατάβασις» τελειώνει εδώ. Χωρίς άλλο, μπορούν να ειπωθούν πολλά ακόμα για την καταβατική φάση του βιομηχανικού πολιτισμού, αλλά η ισχνότατη επισκεψιμότητα του μπλογκ μού λέει ότι για τους συντριπτικά πολλούς το ζήτημα αυτό είναι είτε αδιανόητο είτε ανύπαρκτο. Και αφού ζούμε σε δημοκρατική χώρα, δεν έχουν νόημα αυτά που γράφω…

Τα κείμενα που φιλοξενούνται εδώ (βλ. τον παρακάτω κατάλογο) θα παραμείνουν έως ότου η WordPress τα κατεβάσει. Να είστε πάντα καλά.

~ Gregorius

ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

Με δυό λόγια
Παρτίδες πυρηνικού πόκερ
Το τέλος ενός μακρού δρόμου
Κρίση και τρανσουμανισμός
Μια τριπλή γεωπολιτική ήττα
Η ιστορία απευθύνεται σε ενηλίκους
Αποσχίσεις και συσπειρώσεις
Ο μετάνθρωπος ξαναχτυπά!
Αυτοκρατορική ομοφωνία
Λες και δεν υπάρχει αύριο…
Μια ματιά στο ελληνικό μέλλον
Η παρεξήγηση της πραγματικότητας ή η λάθος αφήγηση σε χαλεπούς καιρούς
Το γερμανικό πρόβλημα
Πού το είδες το τσουνάμι;
Κανένας δεν έχει έλεγχο
Τροτσκιστές και τραπεζίτες
Requiem για ένα πολιτισμό
Μια διπλή θανάσιμη κληρονομιά
Το εξαφανιζόμενο μέλλον
Η χαρά της εθνικής χρεωκοπίας
Στη Ζώνη του Λυκόφωτος
Η Θεωρία του Ολντουβάι
Κρίση και παγκοσμιοποίηση
“Ο καπιταλισμός αγγίζει το τέλος του”
Γερμανία: Ολική επαναφορά
H αποσύνθεση των σύγχρονων κοινωνιών
Καταστροφή σε αργή κίνηση

ΤΑ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΚΕΙΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΣΕ ΜΟΡΦΗ PDF:

Oswald Spegler: Άνθρωπος και τεχνική
Ο νέος μύθος για τον μετάνθρωπο
Τεχνομεσσιανισμός και τεχνοχιλιασμός
Κυβέρνια: Το κάλεσμα του μέλλοντος
Η μοίρα των αυτοκρατοριών
Carl Jung: Επτά κηρύγματα στους νεκρούς

 

Advertisements

Παρτίδες πυρηνικού πόκερ

thinking-the-unthinkable1

Η προαιώνια διαλεκτική της επίθεσης και της άμυνας βρίσκει αυτό τον καιρό μια κορυφαία έκφραση. Οι νέες πολεμικές τεχνολογίες που την 1η Μαρτίου ο Βλαδίμηρος Πούτιν ανακοίνωσε πως διαθέτει πλέον η χώρα του, σηματοδοτούν μια νέα περίοδο στον πυρηνικό ανταγωνισμό που ξεκίνησε πριν τρία τέταρτα αιώνα. Και με τον πιο εντυπωσιακό τρόπο επιβεβαιώνουν τον καθοριστικό ρόλο της τεχνικής στη φαρέτρα της πολιτικής ισχύος.

Ο ανταγωνισμός των πολεμικών τεχνολογιών είναι παλιός και γνωστός. Το ξίφος, το ακόντιο και το βέλος είναι η λογική καταγωγή της ασπίδας και της πανοπλίας. Η εφεύρεση του πολυβόλου οδήγησε κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στην αντι-εφεύρεση του τεθωρακισμένου οχήματος (τανκ) και στην επινόηση του χαρακώματος. Και ούτω καθεξής. Οι πόλεμοι βέβαια κερδίζονται και χάνονται για πολλούς και σύνθετους λόγους, αλλά όταν δεν υπάρχει αντίβαρο σε μια πολεμική τεχνολογία, οι χειριστές της κυριαρχούν στον χώρο και τους πληθυσμούς, χτίζουν αυτοκρατορίες, επιβάλλουν για μεγάλο ή μικρό χρονικό διάστημα τον δικό τους πολιτικό και κοινωνικό κανόνα (βλ. Η Ιστορία απευθύνεται σε ενηλίκους). Τα παραδείγματα αφθονούν. Κανείς δεν μπόρεσε να αντισταθεί στο τρομερό ιππικό των Μογγόλων, το υπερόπλο του Τζένγκις Χαν, που οδήγησε στη μεγαλύτερη σε έκταση αυτοκρατορία στον πλανήτη. Και κανείς δεν μπόρεσε να αντισταθεί στη ρωμαϊκή λεγεώνα, ένα αληθινό πολεμικό εργοστάσιο εν κινήσει, που σαν οδοστρωτήρας πέρασε πάνω από τον ευρωπαϊκό, μεσογειακό, αφρικανικό και μεσανατολικό χώρο και θεμελίωσε την κραταιά ρωμαϊκή αυτοκρατορία.

Συνέχεια

Το τέλος ενός μακρού δρόμου

Πρέπει να κατανοήσουμε πως αυτό που ονομάζουμε ‘Δυτικό πολιτισμό’ είναι στην πραγματικότητα ένας αντι-πολιτισμός, μια παγκόσμια κοινωνική κατασκευή θανάτου και καταστροφής.
~ George Salzman

Όσο ο Δυτικός πολιτισμός (και τα ανά τον κόσμο αντίγραφά του) βυθίζεται όλο και πιο βαθιά στην κρίση και τις αντιφάσεις του, τόσο οι κραυγές των απολογητών του περί του επικείμενου τελικού θριάμβου του ακούγονται όλο και πιο στριγκές και παράφωνες. Λένε: Στα πολιτικά και οικονομικά ζητήματα η δημοκρατία έχει επικρατήσει οριστικά, ενώ το αόρατο χέρι της αγοράς όπου να ’ναι θα φέρει την ποθητή ευημερία σε όλους. Στα ενεργειακά θέματα σύντομα λύνουμε, επίσης οριστικά και όπου να ’ναι, το πρόβλημα (βλ. Λες και δεν υπάρχει αύριο), οπότε θέλουμε δεν θέλουμε μας περιμένει ένας επίγειος παράδεισος. Στην πνευματική σφαίρα έχουμε πλέον υποσχέσεις μεταφυσικής σωτηρίας μέσω της τρανσουμανιστικής[1] “μοναδικότητας” (singularity), που θα μας κάνει κάτι σαν θεούς – το λιγότερο. Στο μεταξύ, και εν αναμονή της καθολικής ευημερίας, του επικείμενου επίγειου παραδείσου και της τρανσουμανιστικής αποθέωσης, ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι βυθίζονται καθημερινά στην πιο βαθειά φτώχεια, τα πιο θανατηφόρα όπλα αντιπαρατάσσονται σε κάθε γωνιά του πλανήτη, τα πολιτικά αδιέξοδα βαθαίνουν, οι οικονομικές και κοινωνικές προοπτικές γίνονται όλο και πιο ζοφερές. Καθημερινά ο κόσμος μας γίνεται όλο και πιο σκοτεινός, όλο και πιο κλειστοφοβικός και το χάσμα ανάμεσα στις κυρίαρχες αφηγήσεις και την πραγματικότητα συνεχώς βαθαίνει.

Συνέχεια

Κρίση και τρανσουμανισμός

Το βάθος και η ταχύτατη επιδείνωση της καθολικής και πολύπλευρης σημερινής κρίσης όπως είναι φυσικό έχει προκαλέσει ένα γαλαξία ερμηνειών και αναζήτησης αιτιών. Προσωπικά έχω αναφερθεί σ’ αυτό το μπλογκ σε οικονομικές, ενεργειακές, περιβαλλοντικές, ιστορικές και πολιτικές αιτίες και είμαι σίγουρος πως απλώς σκιτσάρω πρόχειρα μόνο το ορατό τμήμα του παγόβουνου που καταπάνω του πλέει ο Τιτανικός του βιομηχανισμού. Και πράγματι έρχεται ο Γιώργος Ρακκάς και με το άρθρο του “Μηδενισμός και νεολαία” στον Νέο Ερμή τον Λόγιο (τεύχος 16ο, Φθινόπωρο 2017) παρουσιάζει μια εντελώς διαφορετική και ενδιαφέρουσα θέαση της κρίσης σαν εγγενές τμήμα της (υποθετικής) μετάβασης από τον άνθρωπο στον μετάνθρωπο – “στην πραγματικότητα [η νεολαία] αποτελεί πειραματόζωο πάνω στο οποίο το οικονομικό αυτόματο θα αποπειραθεί την έλευση του ‘μετανθρώπου’”. Γράφει ο Ρακκάς:

Μέχρι τώρα η συζήτηση για τον “μετάνθρωπο” διεξαγόταν σε σχέση με τον “τεχνολογικά επαυξημένο άνθρωπο”. Δηλαδή μιλούσαμε για τη δραστική παρέμβαση της τεχνόσφαιρας πάνω στην ανθρώπινη φύση. Για να συντελεστεί, όμως, κάτι τέτοιο θα πρέπει να υπάρξουν και οι αντίστοιχες κοινωνικές, ψυχολογικές και εν τέλει ανθρωπολογικές προϋποθέσεις: Όπως η οικονομία της αγοράς απαιτεί την προσαρμογή του κοινωνικού οργανισμού στα πρότυπα μιας κοινωνίας της αγοράς και την ανάδειξη του απόλυτου ατομοκεντρισμού σε κυρίαρχο ανθρωπολογικό πρότυπο, έτσι και ο μετάνθρωπος απαιτεί μια “μετα-κοινωνία” και ένα αντίστοιχο ανθρωπολογικό πρότυπο.

Και παρακάτω:

Συνέχεια

Μια τριπλή γεωπολιτική ήττα

Η επικείμενη λήξη του πολέμου στη Συρία, η άδοξη κατάληξη της κουρδικής “ανεξαρτησίας” και η κατατρόπωση των τζιχαντιστών σε Ιράκ και Συρία δημιουργούν μια κατάσταση χωρίς προηγούμενο στη Μέση Ανατολή και την ευρύτερη περιοχή, ακόμα και στη χώρα μας. Οι καταστάσεις που έχουν διαμορφωθεί δεν οδηγούν σε κάποιο status quo ante, αλλά στην πλήρη ανατροπή των γεωπολιτικών δεδομένων. Οι εξελίξεις είναι πολύ πιο σημαντικές απ’ όσο δείχνουν και δεν νομίζω πως είναι υπερβολή να πούμε ότι από τη Μέση Ανατολή έχει αρχίσει αυτό τον καιρό το τελικό ξήλωμα της Νέας Τάξης Πραγμάτων που διακήρυξαν οι πρόεδροι Bush, πατήρ και υιός. Αν μη τι άλλο, τα πράγματα στη Μέση Ανατολή αποδεικνύουν την αυτοκρατορική υπερεπέκταση[1] της Αμερικής και πόσο εξωπραγματικό, έωλο και βραχύβιο ήταν το “όραμα” για μια παγκόσμια Pax Americana που θα στήριζε την παραπαίουσα χρηματοπιστωτική παγκοσμιοποίηση. Οι ηττημένες στη Μέση Ανατολή δυνάμεις (ΗΠΑ, Ισραήλ, Σαουδαραβία) χωρίς αμφιβολία διαθέτουν πολλά ακόμα βέλη στη φαρέτρα τους και δεν πρέπει να αποκλείονται νέες επικίνδυνες αναφλέξεις. Ένας ακόμα μείζων πόλεμος στη Μέση Ανατολή φαίνεται πιθανός, όπως με αρκετή επιφυλακτικότητα αναλύει ο γνωστός blogger Saker στο κείμενό του A ZioWahabi attack on Hezbollah and Iran? Παρ’ όλα αυτά, φαίνεται πως ο κόσμος ιστορικά έχει διαβεί ένα σημαντικό Ρουβίκωνα και το ζήτημα μονοπολικός vs. πολυπολικού κόσμου έχει κριθεί υπέρ του δευτέρου.

Συνέχεια

Η ιστορία απευθύνεται σε ενηλίκους

Έχει νόημα η ιστορία; Είναι τυχαία αυτά που μας συμβαίνουν, μια χαώδης παρέλαση ασύνδετων τραγωδιών και θριάμβων, μια άσκοπη και αδικαίωτη δοκιμασία; Ή μήπως πίσω από την αγωνία του ιστορικού ανθρώπου κρύβεται ένα σχέδιο, ένας μυστικός σκοπός, ένας κάποιος προορισμός; Κι αν όχι σχέδιο, σκοπός ή προορισμός, τουλάχιστον ένα σχήμα, ένα pattern, μια κρυμμένη αλλά υπαρκτή κανονικότητα;

Τι ερώτημα κι αυτό! Μιλάμε για το Άγιο Δισκοπότηρο των φιλοσόφων της ιστορίας. Με κορυφαίο παράδειγμα τον Oswald Spengler και το επικών προδιαγραφών opus του, Η παρακμή της Δύσης (μια μικρή γεύση των θέσεων αυτού του συγγραφέα μπορείτε να βρείτε στο σύντομο βιβλίο του Άνθρωπος και τεχνική σε μορφή PDF και μετάφραση δική μου). Όμως σήμερα εδώ δεν έχω σκοπό να συζητήσω το μέγιστο αυτό ερώτημα από τη σκοπιά φιλοσόφων, ιστορικών και άλλων κατ’ επάγγελμα ή καθ’ έξιν διανοούμενων. Αντίθετα, θα επιτρέψω στην εντελώς μη πολιτικώς ορθή πλευρά μου να παρουσιάσει και να σχολιάσει το πόνημα Η μοίρα των αυτοκρατοριών ενός κορυφαίου Βρετανού ιμπεριαλιστή, ενός βαμμένου καραβανά, του υποστράτηγου sir John Glubb. Μπορείτε να κατεβάσετε αυτό το σύντομο (34 σελίδες Α4) αλλά σημαντικό, κατ’ εμέ βεβαίως, κείμενο σε μορφή PDF και σε δική μου μετάφραση κάνοντας κλικ στον παραπάνω σύνδεσμο. Ένα σύντομο βιογραφικό του συγγραφέα βρίσκεται στο τέλος του εγγράφου.

Συνέχεια

Αποσχίσεις και συσπειρώσεις

Η πρόσφατη καταλανική κρίση επισφραγίζει με δραματικό τρόπο τις σχεδόν καθημερινές τεκτονικές ανατροπές που συμβαίνουν στο ευρωπαϊκό όσο και στο παγκόσμιο επίπεδο. Η βεστφαλιανή[1] τάξη του κόσμου δεν απειλείται πλέον μόνο από τις μηχανορραφίες, τις στρατιωτικές επεμβάσεις και τις μυστικές επιχειρήσεις της αμερικανικής αυτοκρατορίας και των συμμάχων-συνεργών της (Ισραήλ, Ηνωμένο Βασίλειο και τις παραφυάδες του – έως ένα βαθμό και από τη Γερμανία και τη Γαλλία, αν και στις τελευταίες αρχίζει να βλέπει κανείς σημάδια… διχασμένης προσωπικότητας). Δεν απειλείται μόνο από την ανάδυση περιφερειακών συσπειρώσεων (πολυπολισμός), αλλά και από μια σειρά αποσχιστικών κινημάτων, που ακόμα και όταν υποκινούνται και χρηματοδοτούνται έξωθεν, διαθέτουν έναν αυθεντικό πυρήνα αιτημάτων εθνικής, πολιτιστικής ή θρησκευτικής ανεξαρτησίας.

Συνδυασμένες με τα αδιέξοδα που προκαλεί η ολοένα και βαθύτερη οικονομική κρίση, οι τάσεις αυτές προκαλούν εύλογα ερωτήματα: Πόσο ρεαλιστικά είναι αυτά τα κινήματα; Υποκρύπτουν άραγε μια πραγματική ιστορική δυναμική ή είναι περαστικά φαινόμενα; Και το κυριότερο, μπροστά στο φάσμα της σταθερής παρακμής του βιομηχανισμού, αποτελούν μήπως τους προδρόμους ενός πολιτικά κατακερματισμένου κόσμου; Ένα πάντως είναι βέβαιο: Οι ιστορικοί συγκρουσιακοί πόλοι του ύστερου βιομηχανισμού σβήνουν σαν το χαμόγελο της γάτας του Τσεσάιρ[2] κι αυτό που αρχίζει να αχνοφαίνεται στον πολιτικό και διεθνοπολιτικό ορίζονται είναι ξένο προς όσα γνωρίζαμε. “Τότο, έχω την εντύπωση πως δεν είμαστε πια στο Κάνσας”[3]. Έτσι η καταλανική κρίση, ανεξάρτητα από την έκβασή της, μας δίνει την ευκαιρία να εξετάσουμε μερικά βασικά ζητήματα και να προσπαθήσουμε να αποκρυπτογραφήσουμε τι πραγματικά συμβαίνει.

Συνέχεια

Ο μετάνθρωπος ξαναχτυπά!

Ετοίμαζα ένα άλλο κείμενο για να δημοσιευθεί σήμερα στο μπλογκ, όταν είδα σε εφημερίδα την είδηση: “Θα ζούμε για πάντα μέσω ηλεκτρονικού υπολογιστή! Δήλωση κορυφαίου Βρετανού φυσικού” (“Δημοκρατία”, Σάββατο 7 Οκτωβρίου 2017). Και το κείμενο που ακολουθούσε ήταν μια κακοχωνεμένη περίληψη των τρανσουμανιστικών θεωριών για τον “μετάνθρωπο”. Αλλά, σύμφωνα με το ειδησάριο, δήλωσε και άλλα χαριτωμένα ο κορυφαίος αυτός κύριος στην αγγλική φυλλάδα “The Sun”:

Η αθανασία μπορεί σύντομα να αποτελέσει πραγματικότητα για τον άνθρωπο με ένα… απλό “ανέβασμα” των δεδομένων του ανθρώπινου εγκεφάλου σε ένα ηλεκτρονικό υπολογιστή[…] Ο Κοξ εξήγησε ότι δεν βρίσκει “απολύτως κανένα λόγο” για τον οποίο η ανθρώπινη νοημοσύνη να μην μπορεί να προσομοιωθεί από υπολογιστές[…] Μια τέτοια εξέλιξη θα μας επέτρεπε να ζούμε σ’ ένα κόσμο απεριόριστων εικονικών εμπειριών και τελικά να πετύχουμε την αθανασία. “Δεν νομίζω ότι τα μυαλά των ανθρώπων διαφέρουν από τους υπολογιστές”, πρόσθεσε ο καθηγητής.

Όταν ακούς από τέτοιες φιλοσοφικές αυθεντίες ότι “τα μυαλά των ανθρώπων (δεν) διαφέρουν από τους υπολογιστές”, τότε βεβαιώνεσαι πως κάτι δεν πάει καλά με τα μυαλά των καθηγητάδων. Η άγνοια, η αμορφωσιά, η αλαζονεία και το απροσμέτρητο θράσος των ακαδημαϊκών ηρώων του μοντερνισμού διαγράφει με μια περιφρονητική μονοκοντυλιά ολόκληρες φιλοσοφίες και μεταφυσικά συστήματα μόνο και μόνο επειδή αναπτύχθηκαν στο παρελθόν και όχι στο… θριαμβευτικό σήμερα. Μίλησε η αυθεντία! Τί να πεις; Το θέμα δεν είναι βεβαίως καινούργιο και το βλέπουμε να επανέρχεται κάθε τόσο, παράλληλα με την άλλη αφήγηση περί της συνεχώς επικείμενης οριστικής λύσης στο ενεργειακό πρόβλημα του βιομηχανισμού (βλ. το κείμενό μου Λες και δεν υπάρχει αύριο…). Πρόκειται δηλαδή για μια ακόμα σωτηριολογική ιστορία του μοντερνισμού, που αυτή τη φορά όμως δεν αναφέρεται στις “υλικές” προϋποθέσεις του βιομηχανικού πολιτισμού, αλλά φιλοδοξεί να αποκαλύψει και ένα “νοητικό” μεταβιομηχανικό επέκεινα. Και το μόνο που κατορθώνει είναι να αποκαλύψει τη φιλοσοφική και μεταφυσική ρηχότητα του μοντερνισμού.

Συνέχεια

Αυτοκρατορική ομοφωνία

Ενώ οι περισσότερες δημοσιογραφικές αναφορές στις πρόσφατες γερμανικές εκλογές εστιάζονται στη δυναμική άνοδο του ακροδεξιού AfD (Εναλλακτική για τη Γερμανία), ελάχιστοι πρόσεξαν κάτι πολύ πιο σημαντικό: Ότι όλα τα κόμματα της γερμανικής Bundestag (SDU/CSU, FDP, SPC, Πράσινοι και AfD) έχουν πλέον μια κοινή επεκτατική και επιθετική ατζέντα στα κρίσιμα ζητήματα της εξωτερικής και της στρατιωτικής πολιτικής. “Αυτοκρατορική ομοφωνία” χαρακτηρίζει την ανησυχητική αυτή σύμπτωση απόψεων το έγκυρο γερμανικό σάιτ german-foreign-policy.com και παραθέτει σχετικές δηλώσεις κομματικών στελεχών και κείμενα για να επιβεβαιώσει το συμπέρασμά του.

Η αναβίωση του γερμανικού ιμπεριαλισμού τα τελευταία χρόνια προσφέρει μια γκροτέσκα και τραγική συνάμα εικόνα του παραληρηματικού κόσμου μας. Η κυβερνώσα ελίτ μιας χώρας σε οξύτατη και μη αναστρέψιμη πλέον δημογραφική κατάρρευση ομόφωνα “οραματίζεται” ηγεμονίες, παγκόσμια προβολή ισχύος, κυριαρχία πάνω σε άλλους λαούς, τη Γερμανία ως παράγοντα χάραξης παγκόσμιας πολιτικής. Ένα αρρωστημένο μείγμα αθεράπευτου ρεβανσισμού, ιδεοληψίας, οικονομικής απληστίας, καλοκρυμμένου ρατσισμού και φυλετικών φαντασιώσεων βρίσκει την ευκαιρία να αναπτυχθεί πάλι πάνω στα ερείπια της πάλαι ποτέ παγκόσμιας τάξης. Τα αλλεπάλληλα στρατιωτικά φιάσκα και η ανοιχτή πια αμφισβήτηση της οικονομικής κυριαρχίας του μέχρι πρότινος παγκόσμιου ηγεμόνα (ΗΠΑ) έχουν ανοίξει διάπλατα την πόρτα σε ένα πρωτοφανή γεωπολιτικό αναθεωρητισμό. “Γιατί όχι και εμείς” είναι η κυρίαρχη σκέψη πολλών εθνικών ελίτ και η γερμανική ελίτ βεβαίως δεν θα μπορούσε να απουσιάζει από αυτό το νέο παγκόσμιο πάρτυ. Ο προαναγγελθείς πολυπολικός κόσμος απ’ ό,τι φαίνεται θα είναι ένας ατέλειωτος σκυλοκαβγάς για τα απομεινάρια και τα ερείπια του βιομηχανισμού.

Συνέχεια

Λες και δεν υπάρχει αύριο…

Ομολογώ μια μεγάλη αδυναμία μου – κουσούρι θα έλεγα. Οι περισσότεροι γύρω μου, φίλοι, γνωστοί και συγγενείς, βλέπουν συνεχώς μπροστά τους κάτι που εγώ είμαι ανίκανος να δω: Μια ενεργειακή Αμάλθεια. Σίγουρα γνωρίζετε την ιστορία της διάσημης αυτής κατσίκας. Έτρεφε με το γάλα της τον Δία όταν αυτός ήταν μωρό σε μια σπηλιά του όρους Ίδη στην Κρήτη και μια μέρα το θεϊκό μωρό παίζοντας τής έσπασε το ένα κέρατο και από εκεί ξεχύθηκαν όλα τα καλά του κόσμου, όλος ο πλούτος της γης, όλη η αφθονία. Οι φίλοι μου, λοιπόν, και οι περισσότεροι γύρω μου, όπου κι αν στραφούν βλέπουν πακτωλούς ενέργειας εσαεί έτοιμης να κινεί τα αυτοκίνητά τους, να φωταγωγεί τα σπίτια τους, να τροφοδοτεί τα εργοστάσιά τους, να εκτοξεύει στο διάστημα τα διαστημόπλοιά τους που μια μέρα, λέει, θα κατακτήσουν τους πλανήτες και τα αστέρια – με δυό λόγια βλέπουν χειροπιαστή την αφθονία, την άπειρη επέκταση, την εκθετική[1] ανάπτυξη, τον υλικό πλούτο, την έξοδο του ανθρώπου από το βασίλειο της ανάγκης και τη θριαμβευτική είσοδό του στο βασίλειο της ελευθερίας! Κι αν δεν το λένε με τέτοια λόγια, εκεί αναπόφευκτα οδηγεί η ακλόνητη βεβαιότητά τους για την αιώνια πρόοδο και την άπειρη ανάπτυξη (βλ. Η παρεξήγηση της πραγματικότητας).

Συνέχεια