Requiem για ένα πολιτισμό

Η συνεχώς επιδεινούμενη οικονομική κατάρρευση σκεπάζει και κρύβει από τα μάτια των περισσοτέρων τη βαθύτερη τελική κρίση που αντιμετωπίζει ο δυτικός και παγκοσμιοποιημένος πλέον πολιτισμός. Για τον παρατηρητή που τολμάει να δει κατάματα την πραγματικότητα, η οικονομική κατάρρευση είναι απλώς μια πρώιμη μόνο φάση της δραματικής μεταμόρφωσης του κόσμου μας. Εκείνο που φανερά κρίνεται είναι οι ίδιες οι ρίζες του σημερινού πολιτισμού, τα θεμελιακά ιδεολογήματα της προόδου, της ανάπτυξης και του ουμανισμού – τα ζωτικά δηλαδή ψεύδη που οδήγησαν στον βιομηχανισμό, τη μαζική καταναλωτική κοινωνία, τη λεηλασία του περιβάλλοντος και του Τρίτου Κόσμου και την κατασπατάληση μη-ανανεώσιμων ενεργειακών πόρων και πρώτων υλών.

Μαζί με το καταρρέον χρηματοπιστωτικό σύστημα αρχίζει να χάνεται και η πίστη στις παλιές συνταγές της ασυγκράτητης οικονομικής επέκτασης. Το θέαμα των πανικόβλητων ελίτ που μάταια προσπαθούν να αναστήσουν το πτώμα της οικονομίας με ωκεανούς πληθωριστικού χρήματος δείχνει το αδιέξοδο, την ταραχή και τον φόβο των σημαιοφόρων του συστήματος. Τίποτα δεν λειτουργεί πια. Ούτε τα ξόρκια των ελευθεροαγοριτών ούτε τα μαγικά μαντζούνια των κρατικοελεγκτών. Η οικονομία όπως την ξέραμε εξέπνευσε. Και μαζί της ένα ολόκληρο σύμπαν βεβαιοτήτων, αξιών, σχεδίων, προγραμμάτων, σχέσεων, τρόπων ζωής…

Κανείς βέβαια δεν είναι πιο κατάλληλος να μιλήσει για το τέλος του βιομηχανικού πολιτισμού από τον Όσβαλντ Σπένγκλερ – τον Γερμανό συγγραφέα που στη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου συνέγραψε το μνημειώδες δίτομο έργο Η Παρακμή της Δύσης. Στον αιώνα που πέρασε από τη συγγραφή της μέχρι σήμερα, Η Παρακμή της Δύσης ήταν ένα tours-de-force στην τραγωδία των πολιτισμών, ένα κρύο ντους ρεαλισμού απέναντι στις ιαχές του Δυτικού τριουμφαλισμού. Σήμερα, που η παραίσθηση της άπειρης ανάπτυξης σ’ ένα μικρό, και πεπερασμένο βεβαίως, πλανήτη χάνεται, Η Παρακμή της Δύσης παραμένει μια θεμελιακή αναφορά για όσους προσπαθούν να καταλάβουν τι πραγματικά συμβαίνει. Μπορεί να τη βρει κανείς στα βιβλιοπωλεία σε μια προσεγμένη έκδοση των εκδόσεων Δαρδάνου και σε μετάφραση και σημειώσεις του Λευτέρη Αναγνώστου.

Στο μεταξύ, και αν δεν είσθε ακόμα έτοιμος/η να αντιμετωπίσετε 1.250+ απαιτητικές και πυκνοτυπωμένες σελίδες, μια μικρή γεύση των θέσεων του Σπένγκλερ μπορεί να σας δώσει το βιβλίο του Άνθρωπος και Τεχνική που σας προσφέρω σήμερα, εννοείται δωρεάν, σε μετάφραση δική μου και σε μορφή pdf. Πρόκειται για ένα μικρό βιβλίο (41 σελίδες Α4) που συνοψίζει μερικές από τις βασικότερες απόψεις του Σπένγκλερ για την ανθρώπινη μοίρα. Μπορείτε να το ανοίξετε κάνοντας κλικ εδώ και να το διασώσετε στον υπολογιστή σας.

Αν μπορεί να βγει μια στάση ζωής για όσους συνειδητοποιούν την τραγικότητα του καιρού μας, μπορεί να τη δει κανείς στο τέλος αυτού του μικρού βιβλίου. “Η αισιοδοξία είναι δειλία”, μας λέει ο Σπένγκλερ. “Μόνο οι ονειροπόλοι πιστεύουν πως υπάρχει διέξοδος”. Και κλείνει το σύντομο αυτό βιβλίο του με έναν ύμνο στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια:

Γεννηθήκαμε αυτό τον καιρό και πρέπει με γενναιότητα να ακολουθήσουμε το μονοπάτι για το μοιραίο τέλος. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος. Καθήκον μας είναι να υπερασπίσουμε το χαμένο μετερίζι, χωρίς ελπίδα σωτηρίας, σαν τον Ρωμαίο εκείνο στρατιώτη που τα κόκαλά του βρέθηκαν μπροστά από μια πόρτα στην Πομπηία — κατά την έκρηξη του Βεζούβιου είχε πεθάνει στο πόστο του επειδή ξέχασαν να τον ανακαλέσουν. Αυτό θα πει μεγαλείο. Αυτό θα πει να είναι κανείς καθαρόαιμο. Το τιμημένο τέλος είναι το μόνο που δεν μπορεί να αφαιρεθεί από τον άνθρωπο.